SSCI kapsamındaki dergilere gönderilen makalelerin önemli bir bölümü hakem değerlendirmesine hiç ulaşmaz; editör masasında geri döner (desk rejection). İyi haber şu: bu redlerin çoğu çalışmanızın bilimsel değeriyle değil, gönderim öncesinde yarım saatte giderebileceğiniz eksiklerle ilgilidir. Aşağıdaki on kontrol, “gönder” düğmesine basmadan önce dosyanızı son bir kez taramanız için hazırlandı.

SSCI makale yazımı ve dergi gönderim süreci eğitimi
Gönderim öncesi kontrol listesi, hakem sürecine girmeden kaybedilen zamanı önler.

Editör masasındaki ilk filtre

Editörün ilk kararı genellikle üç soruya dayanır: Bu çalışma derginin kapsamına (aims and scope) giriyor mu? Katkısı ilk bakışta anlaşılıyor mu? Yazar kılavuzuna uyulmuş mu? Üçünden birinde eksik varsa dosya hakeme gönderilmeden kapanır. Bu nedenle hedef dergiyi seçtikten sonra kapsam metnini ve son iki yıldaki sayıları okumak, metnin kendisini yazmak kadar önemlidir. Çalışmanızın katkısını özetin son cümlesinde ve girişin son paragrafında tek bir cümleyle söyleyin: okuyucu bu cümleyi bulmak için metni taramak zorunda kalmamalı.

Editörün ilk bakışta aradıkları

  • Kapsam uyumu: konunun derginin son sayılarıyla örtüşmesi
  • Tek cümlelik net katkı beyanı (contribution statement)
  • Kılavuza uygun kelime sayısı, bölümleme ve kaynak biçimi
  • Etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş onam (informed consent) beyanı
  • İlk sayfada dil ve anlatım sorunu bulunmaması

Yöntem bölümü: redlerin merkezi

Hakem raporlarında en sık tekrarlanan gerekçeler yöntemle ilgilidir. Örneklemin nasıl oluştuğunun belirsiz kalması, örneklem büyüklüğünün gerekçelendirilmemesi, ölçeklerin geçerlik kanıtlarının aktarılmaması ve kayıp veri (missing data) stratejisinin hiç yazılmaması bu listenin başındadır. Pratik ölçüt şudur: her yöntem kararınızın yanında “neden bu yol” sorusunun yanıtı bulunsun. Tek cümlelik bir gerekçe, hakemin sorusunu baştan karşılar.

Sık görülen eksikGönderim öncesi düzeltme
Örneklem büyüklüğü gerekçesizGüç analizi (power analysis) veya model temelli bir gerekçe ekleyin
Kayıp veriler sessizce silinmişKayıp oranını, örüntüsünü ve kullanılan yöntemi (ör. FIML) yazın
Güvenirlik yalnızca Cronbach alfa ileKompozit güvenirlik ve yapı geçerliği kanıtını da verin
Aracılık etkisi Sobel testiyleÖnyükleme (bootstrap) güven aralığıyla raporlayın
Tablolarda yalnızca p değeriEtki büyüklüğü ve güven aralığı ekleyin

Şeffaflık beyanları artık biçimsel bir ayrıntı değil

Nicel araştırmalar için yaygın kabul gören raporlama standartları, hangi bilginin metinde mutlaka bulunması gerektiğini açıkça tanımlar: katılımcı akışı, ölçüm araçlarının psikometrik kanıtları, analiz öncesi varsayım kontrolleri, kullanılan yazılım ve sürümü, etki büyüklükleri. Buna veri ve kod erişimi beyanı, çıkar çatışması, finansman ve varsa ön kayıt (preregistration) bağlantısı eklenir. Bu beyanları gönderim ekranında doldurmak için beklemeyin; yöntem bölümünün sonuna yazın.

Kapak mektubunu kısa ve işlevsel tutun

150–200 kelime yeterlidir: hangi soruyu ele aldığınız, bulgunun alana ne eklediği, yazının derginin hangi bölümüne uygun olduğu, başka bir dergide değerlendirmede olmadığı beyanı ve önerdiğiniz iki-üç hakem adı. Özetin kopyasını yapıştırmayın.

Hızlı red getiren üç davranış

Aynı veriden ayrıştırılmış birden çok makaleyi (salami slicing) aynı dergiye göndermek; benzerlik raporu almadan gönderim yapmak; derginin kendi yayınlarından hiç atıf vermeden kapsam iddiasında bulunmak. Üçü de editörün güvenini en başta zedeler.

  1. KapsamDerginin kapsam metnini okuyun; son iki yıldan en az üç makaleye atıf verin.
  2. KatkıÖzetin son cümlesinde çalışmanın alana ne eklediğini açıkça yazın.
  3. BiçimKelime sayısı, başlık düzeni, tablo ve kaynak biçimi kılavuza uysun.
  4. EtikKurul adı, karar tarihi ve numarası yöntem bölümünde yer alsın.
  5. ÖrneklemDahil etme ölçütlerini ve örneklem büyüklüğü gerekçesini yazın.
  6. ÖlçümHer ölçek için güvenirlik ve geçerlik kanıtını birlikte verin.
  7. AnalizVarsayım kontrolleri, kayıp veri yöntemi ve yazılım sürümü belirtilsin.
  8. SonuçlarEtki büyüklüğü ve güven aralığı olmayan tablo göndermeyin.
  9. ŞeffaflıkVeri/kod erişimi, çıkar çatışması ve finansman beyanları tam olsun.
  10. Son okumaBenzerlik raporu alın, dili düzenleyin, kör değerlendirme için yazar izlerini temizleyin.

SSCI Makale Yazımı Eğitimi

Araştırmanızı hedef dergiye uygun biçimde kurgulamak, yöntem ve bulgular bölümünü hakem beklentilerine göre yazmak ve gönderim dosyasını eksiksiz hazırlamak için uygulamalı programımıza katılabilirsiniz.

Eğitim detayları →

Kaynaklar

  1. American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). American Psychological Association.
  2. Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25.